مدرنیته، خانواده و یک توهم بزرگ: واکاوی علمی توسعه غربی

آیا الگوی «توسعه‌یافتگی» که جهان غرب به عنوان آرمانشهر به تصویر می‌کشد، واقعاً به شکوفایی انسان و استحکام نهادهای اجتماعی منجر شده است؟ مرکز آموزش مجازی دانشگاهیان به زودی میزبان درس تحلیلی-انتقادی بر مبنای مدرنیته، خانواده و یک توهم بزرگ: واکاوی علمی توسعه غربی خواهد بود. این درس تخصصی که فیلمبرداری آن به پایان رسیده و در مرحله تدوین نهایی است، توسط دکتر مونا زینالو، متخصص پزشکی اجتماعی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران تدریس می‌شود.
هادی شهبازی، رئیس مرکز آموزش مجازی دانشگاهیان، با اشاره به ضرورت ارائه تحلیل‌های عمیق از پدیده‌های جهانی گفت: در فضای کنونی جهان، که الگوهای غربی به عنوان یگانه مسیر پیشرفت تبلیغ می‌شوند، وظیفه نهادهای آموزشی، به‌ویژه در محیط دانشگاهی، فراهم آوردن بینش نقادانه و داده‌محور است. درس دکتر زینالو، یک ضدروایت علمی است که با استناد به گزارش‌های خودِ نهادهای غربی، تصویری متفاوت از پیامدهای توسعه اقتصادی بر بنیان‌های زندگی ارائه می‌دهد. ما معتقدیم آگاهی از این تحلیلها، برای دانشجویان، پژوهشگران و مدیران کشور، یک ضرورت استراتژیک است.

معرفی مدرس: تلفیق تخصص پزشکی و تحلیل اجتماعی
قدرت و اعتبار محتوای این درس، ریشه در تخصص و تجربه مدرس آن دارد. دکتر مونا زینالو، متخصص پزشکی اجتماعی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران، علاوه بر سابقه پژوهش و تدریس، مشاور وزیر بهداشت در امور بانوان نیز هست که نشان از اشراف ایشان به لایه‌های پیچیده سیاست‌گذاری اجتماعی و سلامت عمومی دارد. رویکرد دکتر زینالو، تلفیق منحصربه‌فرد دانش پزشکی اجتماعی با تحلیل‌های جامعه‌شناختی و اقتصادی است. ایشان در این درس، فراتر از کلیشه‌های رایج، با زبان علمی و مستند، پشت صحنه آمار و شاخص‌های بین‌المللی را روایت می‌کنند و مخاطب را به درکی عمیق از رابطه پنهان اقتصاد سرمایه‌داری، شعارهای برابری و تغییرات بنیادین در ساختار خانواده می‌رسانند.

این درس به چه پرسش‌های کلیدی پاسخ می‌دهد؟
· شاخص‌های توسعه‌یافتگی در حوزه زنان و خانواده در اسناد بین‌المللی چیست و چگونه باید آنها را خواند؟
· گزارش‌های سازمان‌هایی مانند OECD از سال ۱۹۶۰ تا پیش‌بینی ۲۰۳۰، چه داستان واقعی از تغییرات ساختاری خانواده در غرب روایت می‌کنند؟
· شعار برابری جنسیتی در عمل چگونه به ابزاری برای تأمین اهداف اقتصادی نظام سرمایه‌داری تبدیل شده است؟
· ورود انبوه زنان به بازار کار در غرب، چه تأثیر مستقیمی بر افزایش نرخ طلاق و تضعیف خانواده گسترده داشته است؟
· تفاوت نگاه کمی و بین‌المللی با نگاه کیفی و بومی به «پیشرفت و شکوفایی» زنان چیست؟

سرفصل‌های اصلی و دستاوردهای آموزشی
این درس در سه جلسه طراحی شده است که هر کدام، لایه‌ای از این تحلیل چندبعدی را باز می‌کنند:
1. تحلیلی بر تأثیر مدرنیته بر خانواده و ابعاد آن: در این جلسه، مفهوم «نقطه عطف» در تاریخ خانواده غربی و ارتباط الگوهای موفقیت اقتصادی با شاخص‌های افول خانواده بررسی می‌شود.
2. بازنگری در الگوهای سنجش پیشرفت و ارتقای جایگاه زنان: این بخش به واکاوی هدف پنجم سند توسعه پایدار، شاخص‌هایی مانند «مرگ مادر» و تفاوت نگاه توسعه‌ای غربی با نگاه بومی می‌پردازد.
3. تغییرات ساختار خانواده در کشورهای توسعه‌یافته: در این جلسه، محور بر تحلیل تغییر تعریف خانواده، تبدیل خانواده‌های گسترده به هسته‌ای و نقش «نیات پشت پرده» در شعارهای حقوق بشری قرار دارد.
شرکت‌کنندگان در پایان این دوره قادر خواهند بود: گزارش‌های پیچیده سازمان‌های بین‌المللی را تفسیر و نقد کنند، رابطه سیاست‌های اقتصادی مدرن با فروپاشی نهاد خانواده را تحلیل نمایند و با آگاهی از تجربه جوامع غربی، از تکرار اشتباهات آن درس بگیرند.

مخاطبان هدف این درس چه کسانی هستند؟
· دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های علوم اجتماعی، پزشکی اجتماعی، مطالعات زنان و جامعه‌شناسی.
· سیاست‌گذاران، مدیران و مشاوران حوزه‌های فرهنگی، اجتماعی و بهداشتی.
· فعالان رسانه‌ای، فرهنگی و مدنی که به دنبال درک ریشه‌ای مسائل خانواده و زنان هستند.
· عموم علاقه‌مندان به شناخت پشت صحنه جهانی‌سازی و توسعه و تأثیر آن بر زندگی شخصی و اجتماعی.

ویژگی‌های متمایز این درس
· استناد به منابع دست‌اول: واکاو ی داده‌های معتبر سازمان‌هایی مانند OECD و اسناد توسعه پایدار.
· رویکرد میان‌رشته‌ای: تلفیق بی‌نظیر پزشکی اجتماعی، اقتصاد و جامعه‌شناسی برای تحلیل یک مسئله.
· نگاه آینده‌نگر: بررسی روندها از ۱۹۶۰ تا پیش‌بینی ۲۰۳۰، برای ترسیم آینده‌ای آگاهانه.
· فراتر از دوگانه‌سازی: ارائه تحلیلی علمی که از تقابل‌های ساده‌انگارانه فراتر رفته و پیچیدگی واقعیت را نشان می‌دهد.
درس «مدرنیته، خانواده و یک توهم بزرگ» یک ابزار تحلیل قدرتمند برای فهم جهان پیرامون است. این فرصت را از دست ندهید، با دکتر زینالو همراه شوید و از پشت لنز علم و داده، به واقعیتِ پنهان توسعه غربی نگاه کنید.
برای اطلاع از زمان دقیق انتشار و ثبت‌نام در این درس، اخبار مرکز آموزش مجازی دانشگاهیان در پایگاه اینترنتی و کانال‌های اطلاع‌رسانی آن را دنبال کنید